Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Taşci H. (Yürütücü), Sağlik B., Gökhan kelekçi N.
Başta meme kanseri olmak üzere vücuttaki östrojen düzeyini etkileyen klinik durumlarda ortaya çıkan yakınmaların büyük kısmının nörolojik değişikliklerden kaynaklandığı görülmüştür. Östrojen seviyesindeki düşüşle bağlantılı olarak Hem premenapozal/premenstrual dönemdeki kadınlarda hem de aromataz inhibitörleri gibi selektif östrojen enzim modülatörleri (SEEM) ile tedavi gören meme kanseri hastalarında duygu durum değişkenlikleri ve bilişsel aktivite hızında yavaşlama olduğu görülmüştür. Aynı zamanda östrojenin beyinde monoamin oksidaz (MAO) enzimlerinin regülasyonunda supresor olarak rol aldığı, bu etkinin azalması ya da ortadan kalkmasıyla MAO aktivitesinde artış gözlendiği ve bu artışın nörolojik/nörodejeneratif bozuklukların ortaya çıkmasındaki katkısı ispatlanmıştır. MAO inhibitörlerinin nöroprotektif/nöroterapötik yarar sağlamak amacıyla kullanımına ilişkin çalışmalar uzun yıllar öncesine dayansa da aromataz inhibitörleriyle tedavide ortaya çıkan nörolojik/psikolojik yan etkileri gidermek için kullanılabileceği fikri yenidir.
Bu bağlamda selektif östrojen enzim modülasyonu yaklaşımı kapsamında dual etkili Aromataz-MAO enzim inhibitörü yeni özgün bileşiklerin keşfi ile meme kanserinde nörolojik/psikolojik yan etkilerin önlenebileceği veya azaltılabileceği fikri temelinde bir doktora tezi planlanmıştır.
Tezin ve projenin kurgusunun dayandırıldığı hipotezin medisinal kimya literatüründe henüz yeni olması ve tez kapsamında sentezlenen bileşiklerin dual Aromataz-MAO inhibitör aktiviteleri incelenecek ilk benzoksazolinon-hidrazon yapısındaki bileşikler olması projenin güçlü özgün yanını oluşturmaktadır. Tez kapsamında şu ana kadar yapılan in siliko ve in vitro enzim inhibisyon çalışmalarında olumlu sonuçlar alınmış olması da hipotezimizi güçlendirici kanıtlar olarak görülmüştür.
Sentezi tamamlanmış orijinal bileşiklerin in siliko ve biyolojik etki sonuçlarının yer alacağı doktora tezinin kısıtlı bir zaman zarfında tamamlanması gerekliliği ve sonuçların uluslararası bir dergide makale olarak yayımlanacak olması sonuçların hızla bilimsel dünyaya duyurulacağını göstermektedir. Tez kapsamında sentezi tamamlanmış ve yapıları aydınlatılmış özgün bileşiklerin in vitro testlerinin tamamlanabilmesi önündeki tek engel biyolojik aktivite deneylerinde kullanılacak aromataz enzim kitlerinin edinilmesidir. Bu tez çalışması ile varılacak sonuçlar sayesinde hedeflenen dual etkiyi gösterecek öncü bileşiğin keşfi, in vivo testler ve klinik çalışmalara zemin teşkil edecek bilginin derlenmesi, ideal dual inhibitör bileşiğe ulaşabilmek için önemli yapı-aktivite ilişkilerinin kurulması ve protein-ligand etkileşmelerinin aydınlatılması ve bu yeni dual enzim inhibiyonu fikrinin olgunlaşmasına katkı sağlanması mümkün olacaktır.
Projenin desteklenmesi halinde, enzim kitleri ivedilikle temin edilecek ve her şeyiyle hazır haldeki özgün bileşiklerin aromataz inhibisyon aktiviteleri incelenip çalışma eksiksiz biçimde tamamlanabilecek, araştırma sonuçları hem doktora tezi olarak hem de araştırma makaleleri olarak nitelikli akademik materyallere dönüştürülecektir. Bu bakımdan gereksinim duyulan maddi desteğin "1002-B Acil Destek Modülü" başlığı altındaki proje kapsamında alınabilmesi önem arz etmektedir.